علم دینی به منزله مبنایی در باب نحوه تعامل علم و دین

چکیده

بحث از معنا، امکان، مطلوبیت، چگونگی و ضرورت علم دینی مدتی است که در جامعه ما چالش‌برانگیز شده است. شاید مهمترین مشکل، شفاف نبودن بسیاری از مبانی علم‌شناسی و دین‌شناسی در این عرصه است. مثلاً برخی از مخالفان علم دینی، چون ماهیت علم را در برخورداری از روش تجربی می‌دانند، منکر امکان علم دینی هستند. یا اینکه برخی از مدافعان علم دینی گاه بر مبانی فلسفی‌ای تکیه می‌زنند که علم را بیشتر، امری فرهنگی معرفی می‌کند تا امری معرفتی؛ و این تلقی ناخودآگاه آنها را به وادی نسبیت‌گرایی نزدیک می‌سازد. همچنین گاه دین محدود در ارزش‌‌ها ویا منحصر در متون نقلی معرفی می‌شود.

در مقاله حاضر کوشش شده است با تکیه بر برخی از مبانی برگرفته از فلسفه اسلامی، منطق، و علم اصول، و با نیم‌نگاهی به برخی از مباحث فلسفه علم و فلسفه دین، تبینی از نوع تعامل علم و دین ارائه دهیم که ثمره آن تحول در علوم موجود و پدیدار شدن علمی باشد که همان‌قدر که متصف به «علم» بودن است، متصف به «دینی» بودن نیز باشد؛ و لذا بی‌دغدغه بتوان آن را  «علم دینی» نام نهاد.

برای درک صحیح این معنی از «علم دینی» و بررسی اینکه این اصطلاح به چه معنی ممکن و یا ضروری است و در چه صورت اساساً ناممکن و یا نامطلوب است، ابتدا بحثی در باب ماهیت علم مطرح شده، و از مفهوم اصیل علم (= کشف واقع) در مقابل دو مفهوم مدرن و پست‌مدرنِ علم دفاع شده، سپس مفهوم «دینی» بودن را مورد مداقّه قرار گرفته و شرایط احراز این عنوان در خصوص یک علم معلوم گردیده و در نهایت تعریفی از علم دینی ارائه شده که هم حیثیت معرفتی جایگاه علم را حفظ کند؛ و هم به لحاظ مبانی، غایات و محتوا به نحو مطلوبی دینی باشد.

کلیدواژه‌ها: علم دینی، فلسفه علم، فلسفه دین، عقل، علم و دین، علم تجربی، روش‌شناسی، معرفت‌شناسی

دریافت فایلPDF

برچسب خورده : , , , , , , , . Bookmark the پیوند یکتا.

One Response to علم دینی به منزله مبنایی در باب نحوه تعامل علم و دین

  1. France escorts میگوید :

    I do like the manner in which you have presented this particular issue and it does supply us a lot of fodder for thought. Nonetheless, coming from everything that I have experienced, I just simply trust as other opinions pile on that individuals continue to be on point and don’t start on a soap box associated with some other news of the day. Still, thank you for this exceptional piece and although I can not necessarily agree with the idea in totality, I regard the standpoint.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *